فرنکل (بیخکته / دولتدانه): علل، علائم و تداوی
راهنمای تخصصی و قابلفهم برای مردم افغانستان – نوشتهٔ داکتر ذبیح الله عابد
فرنکل چیست؟
فرنکل یا Furuncle یک عفونت چرکی، عمیق و دردناک فولیکول مو است که در افغانستان به نامهای بیخکته، دولتدانه و کورک چرکی شناخته میشود.
این دانهها معمولاً بزرگ، دردناک و پر از چرک میشوند. عامل اصلی آن بکتری استافیلوکوک است که در شرایط خاص وارد عمق جلد شده و عفونت ایجاد میکند.
نویسنده: داکتر ذبیح الله عابد – متخصص جلدی
علائم فرنکل
- درد شدید در محل
- سرخی و ورم
- سر سفید یا زرد (چرک)
- گرمی جلد
- ضعف یا تب خفیف
- در موارد شدید → کاربنکل (چند دانهٔ چرکی یکجا)
چرا بیخکته ایجاد میشود؟
- عرق زیاد و بهداشت ناکافی
- تراشیدن مو با تیغ ناپاک یا مشترک
- لباسهای تنگ و غیرهواگیر
- دیابت یا ضعف سیستم معافیتی
- فشردن جوشها و بخارهای چرکی
اشتباهات رایج مردم افغانستان
- فشار دادن و ترکاندن دانه
- سوراخکردن با سوزن یا تیغ در خانه
- زدن سیر، لیمو، خمیر دندان و مواد سوزاننده
- گذاشتن کیسهٔ بسیار داغ
- استفاده از کریمهای پاکستانی نامعلوم
تداوی درست فرنکل
۱) کمپرس گرم ملایم
روزانه ۳–۴ بار؛ کمک به کاهش درد و خروج طبیعی چرک.
۲) کریم آنتیبیوتیک
مثل موپیروسین؛ باید توسط داکتر تجویز شود.
۳) آنتیبیوتیک خوراکی
در موارد بزرگ، دردناک، در صورت یا همراه تب ضروری است.
۴) باز و تخلیهکردن توسط داکتر
موثرترین روش در موارد چرک زیاد. هرگز در خانه انجام نشود.
چه زمانی خطرناک است؟
- فرنکل در صورت یا اطراف بینی
- بیش از ۲ سانتیمتر
- همراه تب یا ضعف
- چند دانهٔ چرکی یکجا (کاربنکل)
- در افراد دیابتی یا با ضعف معافیتی
پیشگیری
- لباس نخی و گشاد
- بهداشت خوب و خشککردن کامل بدن
- تیغ شخصی و استریل
- پرهیز از فشار دادن جوشها
- کنترل قند خون